Paweł Graf
Świat utkany z prawdy i zmyślenia. O świadomości twórczej Andrzeja Kuśniewicza

Manufacturer Graf Paweł

Książka stanowi próbę odczytania na nowo twórczości Andrzeja Kuśniewicza.
Sales price 39,00 zł
Sales price without tax 37,14 zł
Discount

Preloader

„Istnieje bowiem świat realniejszy w smaku i barwach od rzeczywistego, prawdziwszy i trwalszy, ten, który wyrósł i dojrzał w pamięci, zrósł się z faktów i ich interpretacji, ze strzępów krajobrazu i fragmentów rozmów, świat utkany z prawdy i zmyślenia, gdzie części zmyślone bywają trwalsze i cenniejsze, wydają się rzetelniejsze od rzeczywistości przeżytej, która służy im tylko za kanwę i tło.”– napisał w W drodze do Koryntu Andrzej Kuśniewicz.
Pisarstwo Kuśniewicza, zwłaszcza rozpatrywane całościowo, potrafi olśnić czytelnika bogactwem form, stylów, plastycznością języka, przepychem obrazowania, migotliwością znaczeń.
Profuzja, z jaką obcuje odbiorca, sprawia, że autor Eroiki jawi się jako twórca neobarokowy w najlepszym tego słowa znaczeniu. Wydaje się jednak, iż twórczość tego autora zastygnąwszy na moment w istniejących odczytaniach, czeka na reaktualizujące interpretacje, które – przede wszystkim – wydobędą ją ze stereotypu galicyjsko-kresowego. Podjęta w książce Pawła Grafa „Świat utkany z prawdy i zmyślenia. O świadomości twórczej Andrzeja Kuśniewicza” idiotematyczna (jednocześnie fenomenologiczna) próba lektury jest odpowiedzią na to wyzwanie, będąc w konsekwencji monografią twórczej wrażliwości. Krocząc drogą poznawczej empatii, autor dokonuje odnowienia dzieła, ukazując jego wewnętrzną architekturę. Ujawnia siłę artystycznego marzenia i odsłania immanencję autonomicznego świata wykreowanego przez Kuśniewicza.
Książka składa się z trzech dopełniających się części. Modele lektury, poświęcone zostały analizie dotychczasowych refleksji krytycznych. Rezygnując z porządku referującego autor proponuje typologię tych odczytań, tworząc paradygmat możliwych postaw krytyczno-badawczych. Aczkolwiek typologia została stworzona w oparciu o dorobek kuśniewiczologii, ma ona – w zamyśle – charakter uniwersalny, wpisując się bardziej w teorię krytyki niż historię lektury Kuśniewicza.
Rozdział drugi – Metodologiczne instrumentarium – poświęcony jest analizie narzędzi badawczych i odpowiedzi na pytanie o możliwości krytyki tematycznej w poststrukturalnej rzeczywistości. W części zatytułowanej: Instrumenty, autor dokonuje redefinicji pojęć interpretacyjnych i przeprowadza refleksję nad stosowanymi procedurami analitycznymi, wypracowując własny metajęzyk. W rozdziale dużo uwagi poświęcono pojęciu wyobraźni, stosowanemu w krytyce wymiennie ze świadomością. Świadomość twórcza – termin kluczowy dla tematologii – nigdy dotąd nie doczekała się zadowalającego zdefiniowania. Autor czyni to sięgając do koncepcji filozoficznych Williama Jamesa i neurologicznych Antonio R. Damasio, który sformułował koncepcję tzw. świadomości rdzennej. Proponuje też zastąpienie dyskusyjnego terminu krytyka tematyczna nazwą krytyka idiotematyczna lub krócej: idiotematologia. Określenie to wykorzystuje fakt, iż krytyka, o której mowa, jest nauką idiograficzną, zatem idiotematologia, nie sugerując już ujęć komparatystycznych, podkreślałaby indywidualność analizowanych tematów, przynależnych do subiektywnego doświadczenia twórcy.
Część druga – Polemiki – jest krytycznym ustosunkowaniem się do zarzutów stawianych krytyce tematycznej. Na swoich adwersarzy autor wybrał Jacquesa Derridę i – na gruncie polskim – Stanisława Dąbrowskiego, twórców ostrych filipik przeciwko proponowanemu sposobowi czytania. W ostatniej części tego rozdziału przeprowadzony został projekt lektury. W idiotematologii projekt wiąże się z poszukiwaniem zjawisk konstytuujących wewnętrzny, wyobraźniowy świat autora. Jest on pierwszą próbą ogarnięcia całości, która ma zostać poddana rozumiejącej refleksji. Próba ta pozwoliła dostrzec, że doświadczeniem Kuśniewicza, w którym najpełniej dochodzi do głosu jego niepowtarzalna osobowość twórcza, jest doświadczenie czasu.
Rozdział kolejny Rzeczywista rzeczywistość czasu, jest interpretacją wyobraźni twórczej Kuśniewicza. W dziele pisarza ujawnia się ambiwalencja; mamy tu bowiem i pragnienie przeżycia spotęgowanego umierania, uczestnictwa w agonii cudzej oraz własnej, i pragnienie zwielokrotnionego, pomnożonego życia. Wzmacnianie tanatyczności szczególnie widoczne jest w tematach katabasis i akinesis. Pierwszy z nich cechuje się silnym pragnieniem tanatycznym z jednoczesnym umożliwieniem sobie powrotu. Drugi pogłębia, do granic możliwości, doświadczanie śmierci; pozwalając na imaginatywne dojście do kresu ludzkiego życia.
Temat trzeci – teatralizacja rzeczywistości - odkrywa pragnienie nieustannej rewitalizacji. Wreszcie temat czwarty ujawnia koncentryczną budowę dzieła Kuśniewicza.

Premiera 2005 r.
ISBN 83-89529-04-1
format B5, oprawa miękka, foliowana
ss.294